Ghi chép của chuyên gia dinh dưỡng: Ngưỡng chăm sóc sức khỏe là gì?

Thực phẩm bổ sung có vô tác dụng nếu không dùng đủ?

Vì sao liều lượng đủ lại quan trọng?

Thực phẩm bổ sung không có tác dụng chỉ vì được dùng—chúng có tác dụng khi dùng đủ lượng. Để có lợi ích sức khỏe rõ rệt, nồng độ dưỡng chất trong cơ thể phải vượt một ngưỡng và đạt “nồng độ chăm sóc sức khỏe hiệu quả”.

[Nồng độ dưỡng chất trong cơ thể + tích lũy ổn định (lượng nạp hằng ngày > lượng tiêu thụ hằng ngày)] > ngưỡng chăm sóc sức khỏe → nồng độ hiệu quả

Mỗi ngày động vật không chỉ tiêu thụ protein, chất béo và carbohydrate để lấy năng lượng, mà còn nhiều vitamin và khoáng chất để giữ cơ thể vận hành tốt.

Nếu nồng độ hiện tại trong cơ thể dưới ngưỡng, lượng nạp hằng ngày phải vượt lượng tiêu thụ hằng ngày, và duy trì theo thời gian, dần nâng mức lên vượt ngưỡng—chỉ khi đó lợi ích đáng kể mới xuất hiện.

Chính xác hơn, điều quan trọng là nồng độ tích lũy trong mô đích. Lấy ví dụ quen thuộc từ chăm sóc mắt ở người: nồng độ lutein trong hoàng điểm.

Cơ thể dùng lutein mỗi ngày cho sinh lý cơ bản và bảo vệ chống oxy hóa (tiêu thụ hằng ngày). Để đạt nồng độ hiệu quả, bạn cần đủ lutein mỗi ngày (nạp > tiêu thụ), duy trì vài tháng, trước khi lutein hoàng điểm vượt ngưỡng và mang lại bảo vệ mắt đáng kể.

Hãy nhớ nguyên tắc này: mô đích phải tích lũy nồng độ đủ cao trước khi có lợi ích rõ rệt.

Lutein đến hoàng điểm chậm qua máu, nên cần nạp ổn định để giữ đủ lutein trong máu để vận chuyển. Sau khi ăn, lutein máu tăng nhanh; hoàng điểm hấp thu chậm, nên nồng độ tăng dần hơn (Hình 1).

Nghiên cứu cũng cho thấy khi người ta ngừng dùng lutein, hơn nửa mức tăng lutein máu mất đi trong hai ngày—trong khi hoàng điểm vẫn tăng chậm và giữ mức ổn định một thời gian (Hình 2).

Tuy nhiên dù dưỡng chất nào, mức cuối cùng vẫn quay về nền và lợi ích mất đi. Nạp ổn định lâu dài qua chế độ ăn hằng ngày do đó là cách tiếp cận tốt nhất.

Khái niệm ngưỡng áp dụng cho động vật cũng như người, và cho nhiều dưỡng chất—glucosamine và chondroitin chẳng hạn—dù mỗi dưỡng chất hoạt động khác nhau trong cơ thể, cần lượng khác nhau (ngưỡng), và từng cá thể còn khác nhau nữa.

Tóm lại: nạp ổn định, lâu dài các dưỡng chất chăm sóc sức khỏe, để mô đích tích lũy nồng độ vượt ngưỡng, là điều có hiệu quả.

Tài liệu tham khảo

1. Xiong K, et al. Dose-Response Relationship Between Oral Lutein Intake and Plasma Lutein Concentration: A Randomized Controlled Trial. Front Nutr. 2022;9:924997.
2. Gupta RC, et al. Comparative therapeutic efficacy and safety of type-II collagen (UC-II), glucosamine and chondroitin in arthritic dogs: pain evaluation by ground force plate. J Anim Physiol Anim Nutr. 2012;96(5):770-7.
3. Chen Y-S. Đơn thuốc chăm sóc mắt từ chuyên gia nhãn khoa (tiếng Trung). 2017.