Ghi chép của bác sĩ thú y: Có nên dựa vào chỉ số đường huyết để chọn thức ăn thú cưng?
Đến nay, nghiên cứu về chỉ số đường huyết ở chó mèo vẫn rất ít. Thay vì bị các thuật ngữ tiếp thị chi phối, hãy tập trung cho ăn chế độ cân bằng.
Chỉ số đường huyết (GI) đến từ dinh dưỡng người. Vậy nó chính xác là gì, và có ý nghĩa gì với chó mèo?
Thú cưng có chỉ số đường huyết không?
Ở người, GI đo phản ứng đường huyết với một carbohydrate so với glucose tinh khiết. Lợi ích của chế độ GI thấp đã được xác lập ở người: cholesterol và triglyceride thấp hơn, giảm nguy cơ béo phì, tiểu đường và bệnh tim mạch.
Tuy nhiên ở chó mèo, nghiên cứu còn rất hạn chế. Khác biệt loài (ăn tạp vs. ăn thịt) nghĩa là enzyme và cơ chế khác nhau, nên tiêu hóa, hấp thu và chuyển hóa carbohydrate không giống nhau. “GI thấp” mà nhiều thương hiệu thức ăn thú cưng viện dẫn thực ra là giá trị của người —và GI đo trong khẩu phần người không nên áp dụng trực tiếp cho chó mèo.
GI cũng thường là giá trị tham chiếu cho một loại tinh bột đơn lẻ, nhưng cách nấu và mức chế biến làm thay đổi nó (gạo sống xay và cơm chín có GI khác nhau). Vì thức ăn thú cưng trộn nhiều nguyên liệu, một số người đặt câu hỏi GI của nguyên liệu có ý nghĩa gì khi đánh giá thành phẩm.
Nghiên cứu về GI ở thú cưng vẫn hiếm…
Một nghiên cứu năm 2020 cho chó kéo xe ăn tinh bột đơn lẻ và hạt thương mại rồi so sánh phản ứng đường huyết bằng phương pháp GI của người. Phản ứng đường huyết và insulin với tinh bột đơn lẻ và hạt tương tự nhau, và hạt dựa trên ngũ cốc truyền thống cho đỉnh insulin chậm nhất (vậy đừng chê bai thức ăn có ngũ cốc nữa!). Tuy nhiên các tác giả lưu ý phương pháp GI của người có thể không phù hợp với chó, biến động cá thể lớn, và cần thêm nghiên cứu.
Về khác biệt chó–mèo, một nghiên cứu năm 2021 đo phản ứng đường huyết sau ăn tinh bột, GI, insulin, methylglyoxal (một chất chuyển hóa độc của glucose) và d-lactate ở cả hai loài. Đỉnh glucose sau ăn tương tự bất ngờ giữa chó và mèo, nhưng glucose ở mèo giảm chậm hơn, phản ánh hoạt tính enzyme đường phân yếu hơn. Phản ứng tổng thể của chó giống người; mèo thì không. Nghiên cứu kết luận khái niệm GI áp dụng cho chó nhưng không cho mèo.
Giải mã ngộ nhận: thức ăn GI thấp không có nghĩa là không tiểu đường
Chủ nuôi hỏi thức ăn GI thấp có ngăn tiểu đường không. Ngoài đánh giá cá thể, lời khuyên chung là chế độ ăn cân bằng. Gác lại sự khan hiếm nghiên cứu, thức ăn GI thấp cho ăn quá mức gây béo phì — yếu tố nguy cơ tiểu đường phổ biến nhất. Mục tiêu đầu tiên cho sức khỏe là duy trì thể trạng: sờ nắn thú cưng đều đặn, cân bé, giữ bé săn chắc. Với thú cưng đã được chẩn đoán, hãy theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị: insulin đúng lịch, thể trạng phù hợp (giảm cân nếu cần), chế độ ăn trao đổi với bác sĩ thú y và không bao giờ tự ý đổi—đó là điều mang lại cho bé cuộc sống ổn định, thoải mái.
Tài liệu tham khảo
- Rankovic A, et al. Glycemic response in nonracing sled dogs fed single starch ingredients and commercial extruded dog foods with different carbohydrate sources. J Anim Sci. 2020;98(8).
- Briens JM, et al. Glycemic, insulinemic and methylglyoxal postprandial responses to starches alone or in whole diets in dogs versus cats. Comp Biochem Physiol A. 2021;257.
- Behrend E, et al. 2018 AAHA Diabetes Management Guidelines for Dogs and Cats. J Am Anim Hosp Assoc. 2018;54(1):1-21.