Ghi chép của bác sĩ thú y: Béo hay săn chắc? Đừng để bộ lông đánh lừa
Đừng dùng “chỉ là lông thôi” làm lý do—hãy học cách nhận biết thú cưng có cơ bắp hay thừa cân.
Bác sĩ thú y thường được hỏi: “Chó tôi nặng 12 kg—có béo không?” “Mèo tôi giờ 4 kg—đến lúc ăn kiêng chưa?”
Những câu hỏi này không cung cấp đủ thông tin. Chúng tôi còn cần giống, tuổi, hình thể, khối cơ, tình trạng sinh lý và sức khỏe. Một Corgi 12 kg và một Maltese 12 kg, hay chó con 2 kg và chó trưởng thành 2 kg, là những tình huống hoàn toàn khác.
Vì sao cần học đánh giá thể trạng?
Hầu hết thú cưng thiếu tự kiểm soát và ăn bất cứ gì ta cho, mà bộ lông che đi hình thể thật. Nếu không đánh giá được thể trạng, ta dễ để bé béo phì—yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh: thoái hóa khớp, tiểu đường, bệnh tim mạch và hô hấp, thậm chí rủi ro gây mê.
Bác sĩ thú y đánh giá thể trạng và khối cơ để hiểu tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân; chủ nuôi làm được điều đó sẽ nhận ra sụt cân dần từ sớm và tìm trợ giúp trước khi bệnh nền tiến triển.
Đánh giá tình trạng dinh dưỡng thế nào?
Vì giống và kích cỡ khung xương khác nhau, chỉ cân nặng (BW) là không đủ; thể trạng và khối cơ quan trọng hơn. Để trao đổi, theo dõi, ghi chép và đánh giá những điều này, hai chỉ số được tạo ra: Điểm thể trạng (BCS) và Điểm khối cơ (MCS). Học cả hai rất hữu ích để theo dõi dinh dưỡng thú cưng.
BCS là gì?
BCS chấm thể trạng động vật theo thang 9 điểm bằng sờ nắn và quan sát: 1 là gầy trơ xương, 9 béo phì, và 5 là lý tưởng.
Ở điểm lý tưởng (5/9) thấy được eo, và khi sờ xương sườn, hông và cột sống có lớp mỡ mỏng nhưng vẫn cảm nhận được xương khi ấn nhẹ. Chó hoặc mèo không thấy eo, hoặc không sờ được xương qua lớp mỡ, là thừa cân. Đừng tin “chỉ là lông thôi”—dùng bảng dưới để nhìn xuyên bộ lông, và cũng phát hiện sụt cân sớm.
MCS là gì?
Điều này chuyên sâu hơn và thường do bác sĩ thú y thực hiện. MCS đánh giá khối cơ bằng quan sát và sờ nắn đầu, xương bả vai, hai bên cột sống và xương chậu; cách phổ biến nhất là ấn cơ cạnh cột sống để cảm nhận tình trạng. MCS được xếp loại bình thường, mất cơ nhẹ, trung bình hoặc nặng. Đáng chú ý, ngay cả động vật được chấm thừa cân (BCS > 5/9) cũng có thể mất cơ—tương đương “gầy mỡ” ở người—nên thể trạng và khối cơ phải được đánh giá cùng nhau.
Cách giúp thú cưng giữ hình thể khỏe mạnh
Với chó mèo, phòng béo phì và duy trì thể trạng lý tưởng quan trọng hơn ăn kiêng sau đó. Xây kế hoạch cho ăn hợp lý, chọn thức ăn protein động vật cung cấp axit amin phù hợp nhu cầu, tránh dưỡng chất dư thừa không cần thiết biến thành mỡ, và thêm vận động phù hợp—đó là cách duy nhất đáng tin để giữ dáng. (Ghi chú từ phòng khám: chó mất khả năng vận động do viêm khớp hoặc nguyên nhân khác thường mất cơ vì thiếu vận động, càng khó di chuyển, và rơi vào vòng xoáy xấu. Hãy hỗ trợ bằng vận động hoặc phục hồi chức năng và chế độ ăn phù hợp, cảnh giác khối cơ giảm, và tìm trợ giúp thú y sớm.)
Tài liệu tham khảo
- Baldwin K, et al. AAHA Nutritional Assessment Guidelines for Dogs and Cats. J Am Anim Hosp Assoc. 2010;46(4):285–96.
- Brooks D, et al. 2014 AAHA Weight Management Guidelines for Dogs and Cats. J Am Anim Hosp Assoc 2014;50:1–11.
- Cline MG, et al. 2021 AAHA Nutrition and Weight Management Guidelines for Dogs and Cats. J Am Anim Hosp Assoc. 2021;57(4):153-178.