Dưỡng chất cơ bản trong thức ăn: Protein, peptide và axit amin (Phần 2)
Dinh dưỡng được sử dụng tốt đến đâu phụ thuộc vào dưỡng chất mà thú cưng thiếu nhất.
Cái ta thường gọi là protein gồm 50 axit amin trở lên, thường kèm các phân tử chức năng—lipid, ion kim loại—giúp protein có nhiều chức năng và đa dạng hơn.
Mô gốc protein có khắp cơ thể: từ enzyme và tế bào máu đến cơ, cơ quan, da và lông. Không kể nước, hơn 60% mô động vật về bản chất là protein. Enzyme gốc protein còn cho phép cơ thể phân giải và tổng hợp các chất—không thể thiếu cho hoạt động sinh học.
Chất lượng quan trọng hơn số lượng
Ta biết protein trong khẩu phần gồm các axit amin khác nhau (xem Phần 1), và protein được phân giải trở lại thành axit amin để cơ thể sử dụng—vì thế nguồn và loại protein cực kỳ quan trọng.
Nói chung, hồ sơ axit amin của protein động vật giống nhau, nên protein động vật đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của động vật tốt hơn protein thực vật.
Phụ phẩm (xương, vụn thịt, da) không phải nguồn protein được khuyến nghị. Ngoài nghi vấn liệu chúng có nuôi dưỡng chó mèo đúng cách, còn có lo ngại vệ sinh: phụ phẩm thường là phần không mong muốn, khó đảm bảo chất lượng khi bảo quản và vận chuyển, và nguy cơ nhiễm bẩn cao. Tạp chí uy tín Whole Dog Journal khuyên rõ chủ nuôi tránh thức ăn làm từ phụ phẩm.
Việc sử dụng dưỡng chất bị giới hạn bởi dưỡng chất khan hiếm nhất
Khoa học dinh dưỡng dùng “thuyết chiếc thùng”: thùng chỉ chứa được lượng nước bằng tấm ván ngắn nhất cho phép. Nếu tấm ngắn nhất là 10 cm, thùng chứa 10 cm nước dù các tấm khác cao đến đâu.
Dinh dưỡng cũng vậy: động vật hấp thu và sử dụng được bao nhiêu phụ thuộc vào dưỡng chất nó thiếu nhất. Dù thêm bao nhiêu thực phẩm bổ sung, nếu bức tranh dinh dưỡng tổng thể không được bao phủ, bổ sung mù quáng một dưỡng chất đơn lẻ không mang lại lợi ích thật —chỉ làm một tấm ván cao hơn—và chuyển hóa phần dư còn thêm gánh nặng cho gan và thận.
Nhu cầu dưỡng chất thay đổi theo loài, kích cỡ, giai đoạn sống và tình trạng từng cá thể, nên liều thực phẩm bổ sung cần tính toán cẩn thận. Khi bổ sung, hãy theo liều khuyến nghị và tham khảo bác sĩ thú y cùng danh sách thành phần của thức ăn, đánh giá theo tình trạng riêng của thú cưng xem có cần bổ sung không, để mọi dưỡng chất được nạp cân bằng.
Tài liệu tham khảo
- Nelson DL, Cox MM. Lehninger Principles of Biochemistry, ấn bản 4.
- Rogers QR, Morris JG. Essentiality of amino acids for the growing kitten. J Nutr. 1979;109(4):718-23.